Oficjalna strona internetowa parafii św. Tomasza Apostoła w Kietrzu
PARAFIA KIETRZ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Chrzest

Bierzmowanie

Eucharystia

Pokuta

Namaszczenie ch.

Kapłaństwoa

 
 
KATOLICKIEGO
DOKUMENTY SOBORU
WATYKAŃSKIEGO II
 

 

 Architektura Kościoła Parafialnego

      Obecny budynek kościoła parafialnego powstał w latach 1720-1722. Jest on zbudowany w stylu romańskim o okrągłych stylowych łukach. Na pozostałościach po spalonym w 1694 r. kościele dobudowano w tych latach prezbiterium i wysoką na 49 metrów wieżę główną, pod którą znajduje się główne wejście do kościoła. Ponadto kościół posiada dwa wejścia boczne z kruchtami , które znajdują się w połowie budynku. Po przeciwnej stronie kościoła, nad prezbiterium wybudowano także wieżyczkę. Wspomniana wieża jest tak samo stara jak nawa główna, ma więc około 500 lat. Liczne pożary, które bezustannie trawiły kościół prowadziły do ciągłego jej odnawiania. Nasadzona na nią ośmiokątna kolumna pochodzi z 1722 roku. Wysoka nakładka wieży była wyższa niż obecna. Została jednak strącona przez wiatr i zastąpiona daszkiem.[1] W 1875 roku duża wieża została pokryta blachą, a złotą gałkę utwierdził na niej Leopold Wemer z Kietrza. W roku 1926 krzyże i gałki zostały na nowo pozłocone.
      Ponadto nad sklepieniami znajdują się także mniejsze wieżyczki. Długość kościoła od portalu głównego do ołtarza we wnętrzu wynosi 45,5 metra, natomiast szerokość wynosi 17,5 metra. Podłoga została wyłożona blisko 2000 płyt kamiennych. Dach na początku pokryty był gontem, a w 1845 roku dachówką ceramiczną.. Na początku XX wieku przeprowadzono renowację kościoła, natomiast w latach dziewięćdziesiątych dach został pokryty miedzią. Kościół posiada instalację przeciw burzową, zainstalowaną pod koniec XIX wieku po uderzeniu pioruna. Od roku 1795 na wieży znajduje się zegar. Początkowo posiadał on dwa cyferblaty od strony wschodniej i zachodniej i wykonany był  przez Gottlebe Klose z Wrocławia. W roku 1869 Heinrich Keller przeniósł mechanizm pod dzwony. Początek XX wieku to czas, gdy na wieży umieszczono nowy zegar z 4 cyferblatami, które do dziś dnia wskazują mieszkańcom czas.
 

 

 

 
      Kościół od początku swego istnienia w obecnym kształcie posiadał dzwony. Pierwotne pochodziły z odlewni Franza Stanke. Najstarszy dzwon -średni odlany był w 1724 roku, dzwon duży odlano w 1737, natomiast dzwon brzmiący w godzinę śmierci w roku 1738. Kres tych dzwonów przypadł na lata wojny, kiedy to w roku 1917 zostały one wykorzystane do produkcji uzbrojenia.
      Lata po pierwszej wojnie światowej to czas, kiedy kietrzański kościół obchodził 200 lecie przebudowy. Rocznica ta stała się okazją do inwestycji w nowe dzwony. Firma ?Gleinetr" z Wrocławia podjęła się wykonania nowych dzwonów, których cena opiewała na sumę 660 400 marek. Wykonano wówczas trzy dzwony. Największy, ważył 2 650 kg i poświęcony był Najświętszemu sercu Jezusowemu. Oprócz napisów wotywnych na dzwonie znajdowały się także nazwiska: Antona Stojana - patrona, Roberta Greinerta - burmistrza oraz księdza Emila Komarka. Średni dzwon, ważący 800 kg poświęcony był świętemu Florianowi. Ponadto mały dzwon ważący 53 kg umieszczony został na wieżyczce. Dzwony te nie ominął czas wojny, bo w roku 1942 zostały zdjęte i wykorzystane na potrzeby armii[2]. W łatach powojennych w kościele pojawiły się dzwony z rozbiórki kościoła ewangelickiego. Natomiast do dnia dzisiejszego na wieży kościelnej znajdują się dzwony odlane w roku 1981, a są to: ?Najświętsze Serce Jezusa" o wadze 1450 kiło, na którym widnieje napis: ?Najświętsze Serce Jezusa - daj światło niewierzącym, nawrócenie grzesznym. Kietrz - rok Pański 1981". Ponadto dzwon o wadze 800 kiło z napisem: ?Święty Tomaszu Apostole - patronie  nasz chroń nas od głodu, ognia i wojny. Powołały mnie do życia serca parafian kiedy ordynariuszem diecezji był biskup Alfons Nossol, proboszczem - ksiądz Józef Gacka, a wikariuszem - ksiądz Jan Jankowski. Kietrz - rok Pański 1981". Powołano także do ?istnienia" dwa mniejsze dzwony o wadze 420 i 190 kilo.
 

 

 
 
   Wnętrze Kościoła ulegało stopniowym przeobrażeniom od chwili jego istnienia.[3] Rzeźby znajdujące się w Kościele pochodzą prawdopodobnie z łat 1742-1743. Wchodząc do kościoła od strony wejścia głównego, nasz wzrok w linii prostej kieruje się ku ołtarzowi głównemu. Ołtarz został wykonany z drewna i jest pełen symboliki, lecz prostej w swym wyrazie. Po prawej i lewej stronie głównego ołtarza napotykamy na dwie wielkie figury, które wyrażają wiarę i nadzieję, natomiast tabernakulum znajdujące się po środku samego Jezusa tzn. miłość. Nad ołtarzem głównym przedstawiony jest siedzący na tronie Bóg, nieco niżej znajduje się symbol Ducha Świętego wyrażający się w postaci gołębia. Natomiast pomiędzy wizerunkiem Boga a ołtarzem głównym znajduje się Baranek Boży.
  
   Część centralna ołtarza głównego to obraz przedstawiający patrona kościoła św. Tomasza Apostoła. Ukazana jest tu ewangeliczna scena, podczas której święty Tomasz wyznaje swoją wiarę w Jezusa słowami: ?Pan mój i Bóg mój" (J 20,28). Obraz ten jest autorstwa monachijskiego malarza dworskiego Kaspara Singa, koszt jego wykonania opiewał na sumę 400 florenów. Obraz ze względu na okoliczności wojny został z Kietrza w 1740 roku wywieziony do Ołomuńca, później jednak tu powrócił. Wypadki te naraziły go na zniszczenia i pęknięcia przez co nie uzyskał już do końca swej pierwotnej świetności.[4]
      W prezbiterium obok ołtarza głównego znajdują się także dwa małe ołtarzyki barokowe.  Jeden po prawej stronie stojąc przodem do ołtarza głównego jest poświęcony świętej Barbarze, natomiast ten po lewej Maryi Pannie. Niewątpliwie warte podkreślenia są wiszące właśnie nad wspomnianymi ołtarzykami 4 duże obrazy przedstawiające czterech ewangelistów. Autorem owych obrazów był malarz Lux z Opawy. Każdy z obrazów zwieńczony jest piękną ramą, które przedstawiają symbole odpowiadające ewangelistom tj. anioł, lew, wół i orzeł.
 
 
W prezbiterium znajdują się również wejścia do przylegających doń pomieszczeń. Jedno z nich to zakrystia, która znajduje się po prawej stronie kościoła, natomiast wejście po lewej prowadzi do depozytorium.Między prawą nawą boczną, a prezbiterium umieszczona jest chrzcielnica, nad którą znajduje się figura przedstawiająca scenę chrztu Jezusa. Po przeciwnej stronie znajduje się ołtarz przedstawiający scenę Nawiedzenia.Nad wyżej wymienionymi znajdują się dwie monumentalne figury. Nad chrzcielnicą - świętego Pawła, a po przeciwległej stronie - świętego Piotra.Po lewej stronie nawy głównej wybudowana jest też ambona, nad którą znajduje się figura Jana Nepomucena.

Nieco mniejsze, niż nawa główna, nawy boczne zakończone są ołtarzami. Z lewej strony znajduje się ołtarz poświęcony Matce Bożej. Warto w tym miejscu nadmienić, że ołtarz ten otrzymał od papieża Piusa IX w roku 1859 ?Altare privilegatum in perpetuum",[5] co oznacza, że wszystkie odprawiane przy nim msze święte związane są z odpustem zupełnym. Ołtarz zdobi obraz przedstawiający scenę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W prawym zakończeniu nawy bocznej spotykamy ołtarz poświęcony świętej Annie. Ozdobą tego ołtarza jest obraz namalowany przez Hieronima Richtera w roku 1895. Ponad wymienionymi dwoma ołtarzami w nawach bocznych wznoszą się kopuły z pięknymi freskami. Wymieniane tu dwa ołtarze boczne oraz ołtarz główny otrzymały w roku 1936 nową podstawę w formie schodów prowadzących doń.                Nad ołtarzami w nawach bocznych spotykamy witraże: przy ołtarzu poświęconemu św. Annie - witraż przedstawiający św. Annę patronkę matek, po przeciwległej stronie na tej samej wysokości - witraż obrazujący scenę z życia św. Józefa patrona stolarzy.

W kościele istnieją też ołtarzyki na środkowych kolumnach: ołtarz św. Biskupa Walentyna - pationa tkaczy i ołtarz świętego Jana Nepomucena. Autorem pięknej ławki komunijnej otwierającej drogę do prezbiterium jest Alfred Stumpf, natomiast obraz znajdujący się w środku bałasek jest autorstwa Paula Ondmscha. Dekorację kolumn i ścian naw bocznych stanowią olejne obrazy: Jezusa na Górze Oliwnej oraz Matki Boskiej Bolesnej podarowane kościołowi przez Mateusza Gełdnera; świętego Antoniego z Padwy, świętego Donata, św. Józefa, przemalowany przez Auguste Andersen, a pierwotnie namalowany przez siostrę Serca Jezusowego z Raciborza; Serca Jezusa Chrystusa; św. Franciszka z Asyżu; św. Elżbiety z Turyngii; św. Teresy z Dzieciątkiem Jezus, które są autorstwa malarza Richarda Karger.
      W łatach 1994/95 przeprowadzono pod kierunkiem Konserwatora Zabytków z Opola i pomocy Krzysztofa Kaszczyszyna renowację zniszczonych obrazów stacji Drogi Krzyżowej, które zawisły w nawach bocznych tworząc wspaniałą ilustrację Drogi Krzyżowej Jezusa.
   Mówiąc o kościele nie sposób pominąć organów. Najstarsze organy znajdujące się w kościele pochodziły z roku 1767 i były autorstwa Josefa Staudingera. Kolejna zmiana nastąpiła w 1843 roku, kiedy to zakupiono nowe organy. Kolejnego zakupu nowych organów dokonano w roku 1905, były to organy wykonane przez firmę rodzeństwa Rieger z Jagendorf,a ich koszt wynosił 6 900 marek. Organy te służą parafii do dziś. W 1935 roku rozbudowano chór przed organami, tak, aby od tej pory mógł on pomieścić znaczną liczbę chórzystów. Nad nawami bocznymi, po prawej i lewej stronie kościoła biegną chóry, które powstały podobnie jak nawy w roku 1720. Chóry kończą się otworami odsłaniającymi ołtarze w nawach bocznych.
 
 
Osobna historia związana jest z sufitem nawy głównej. I tak oto w roku 1911 prałat Ignaz Maifi polecił odmalować nawę główną, która do tej pory była biała i gładka. 1 oto po zbiciu tynku ukazały się cztery freski, które później odtworzono i odświeżono. Ich historia sięga początków kościoła, kiedy to namalowano na świeżym tynku wizerunki Trzech Osób Trójcy Świętej, Jednakże, ze względu na możliwość popadnięcia w herezję papież Benedykt XIV ogłosił zakaz przedstawiania Trójcy Świętej w ludzkich postaciach. Dlatego freski te zamalowano wapnem i tak przetrwały do roku 1911. Od tego roku stanowią wyjątek ikonograficzny i ukazują Boga Ojca jako starca z kulą ziemską, Syna Bożego na krzyżu i Ducha Świętego jako starca z harfą. Piąty fresk prezentuje patrona kościoła, św. Tomas
 
 
      Warto wspomnieć także o przebogatej symbolice wyrażającej się w postaci malunków oraz łacińskich maksym i tak: na sklepieniu krzyżowym nawy głównej - latarnia z napisem: ecce Pharus, per quem salus! Tzn: ?patrz na latarnię wiary, ona nas uzdrawia; z tyłu - kwiat ze słowami: Flos amorum, gemma fiorum, tzn: ?Kwiat miłości to najszlachetniejszy kwiat;z lewej strony - pelikan i przysłowie: per amorem dat cruorem, tzn: z miłości oddaje swoją krew; z prawej - Feniks i przysłowie: dum crematur, renovatur, tzn: ?powstający z popiołu Feniks jako symbol zmartwychwstania.

      Na ścianach bocznych po lewej stronie widoczna jest arka Noego jako symbol kościoła, a na prawo pal z mosiężnym wężem jako symbol ofiary na krzyżu. Między najwyższymi oknami w nawie głównej przedstawieni są parami wszyscy apostołowie, od przodu zaczynając: Piotr i Paweł, ich symbole: klucz i książka z mieczem, Andrzej i Jakub starszy, ich symbole: krzyż Andrzeja i kij pielgrzyma, Jan i Tomasz, ich symbole: kielich z wężem i węgielnica, Jakub młodszy i Filip bez symboli, Bartłomiej i Mateusz, ich symbole: nóż i anioł z książką, Szymon i Judasz Tadeusz, ich symbole: piła i pałka. Pod chórem znajduje się obraz Dobrego pasterza, medalion z napisem ?Venite adoremus" w tylnej hali. Odnowienie malunków wymagało nakładów rzędu 9.000 marek. Klink nad swym dziełem pracował przez 18 miesięcy z dwoma pracownikami. Pełne 3 lata, od lipca 1934 do lipca 1937 trwała renowacja wnętrza kościoła parafialnego i wymagała nakładów w wysokości 30 000 marek.

      W ciągli 1935 - 1937 dekorowane i złocone były ołtarze, ambona, chrzcielnica i obrazy przez lakiernika Alberta Machill z Kietrza w pracowni dekoratora Alfreda Stumpf. Koszty dekoracji i złoceń wyniosły ok. 6 900 marek, a za snycerstwo zapłacono 830 marek. Kolejna renowacja i ma­lowanie kościoła miały miejsce w 1994/1995 roku i prowadzone były przy pomocy firmy malarskiej pana Domaradzkiego z Kietrza, plastyka K. Kaszczyszyna, konserwatorów zabytków z Głogówka i Opola, oraz miej­scowej ludności.

      Wraz z nastaniem ery Soboru Watykańskiego 11 wystrój kościołów ulegał przeobrażeniom stając się ?bardziej ludzkim". Tym przeobrażeniom nie oparł się kościół kietrzański, w którym pojawiły się ełementy związane z liturgiczną odnową. Obok ołtarza głównego znajduje się mała ambona. Zabytkowa, wisząca, ambona jest niewykorzystywana, w przedniej części w pobłiżu bocznych ołtarzy ustawione są dwa konfesjonały, a dwa następne znajdują się przy głównym wejściu do kościoła.

 

[1] T. Chrzanowski, M. Kornecki, Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom 7, woj. Opolskie, zeszyt 2, powiat głubczycki. Warszawa 1961, s.41.

[2] Por. E. Komarek, Pfarrgemeinde Katscher OS, Gleeiwitz 1937, s.8.

[3] T. Chrzanowski, M. Kornecki, dz. cyt., s. 41,

[4] Por. E. Komarek, dz, cyi., s.3.

[5] Tamże, s. 10.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hostowane na o12.pl